Wartość energetyczną produktu oblicza się przez pomnożenie masy każdego składnika energetycznego przez właściwy współczynnik, a następnie zsumowanie wyników. Dla najczęściej używanych makroskładników jest to 4 kcal/g białka, 4 kcal/g węglowodanów i 9 kcal/g tłuszczu.
Współczynniki energetyczne składników
Do obliczeń potrzebujesz ilości poszczególnych składników w gramach. Wartość energetyczną można wyrazić w kilokaloriach (kcal) lub kilodżulach (kJ). Współczynniki stosowane przy oznaczaniu wartości odżywczej żywności określa między innymi Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011.
| Składnik | Wartość w kcal/g | Wartość w kJ/g |
|---|---|---|
| Białko | 4 kcal | 17 kJ |
| Węglowodany | 4 kcal | 17 kJ |
| Tłuszcz | 9 kcal | 37 kJ |
| Błonnik pokarmowy | 2 kcal | 8 kJ |
| Alkohol etylowy | 7 kcal | 29 kJ |
| Kwasy organiczne | 3 kcal | 13 kJ |
W produktach zawierających alkohole wielowodorotlenowe, takie jak ksylitol, stosuje się współczynnik 2,4 kcal/g, czyli 10 kJ/g. Erytrytol ma współczynnik 0 kcal/g i 0 kJ/g.
Jak obliczyć energię jednego produktu?
Podstawowy wzór wygląda tak:
energia składnika = masa składnika w gramach × współczynnik energetyczny
Jeżeli produkt zawiera 20 g białka, obliczenie jest następujące:
20 g × 4 kcal/g = 80 kcal
W przypadku produktu zawierającego kilka składników wykonujesz takie działanie osobno dla białka, tłuszczu, węglowodanów i błonnika. Następnie dodajesz otrzymane wartości. Przykładowo, produkt zawierający 10 g białka, 5 g tłuszczu i 15 g węglowodanów dostarcza:
(10 × 4) + (5 × 9) + (15 × 4) = 40 + 45 + 60 = 145 kcal
Do obliczeń używaj danych dotyczących tej samej masy produktu. Jeżeli etykieta podaje wartości w przeliczeniu na 100 g, a analizujesz inną porcję, najpierw przelicz zawartość składników na masę, którą rzeczywiście wykorzystujesz.
Jak obliczyć wartość energetyczną całego posiłku?
W przypadku dania złożonego z kilku produktów postępuj według trzech etapów:
- Wypisz wszystkie składniki i podaj ich masę w gramach.
- Oblicz energię dostarczaną przez każdy składnik na podstawie etykiety lub tabeli wartości odżywczej.
- Dodaj wyniki, aby otrzymać wartość energetyczną całego posiłku.
Przykład prostego śniadania może wyglądać tak:
| Składnik | Ilość (g) | Energia (kcal) |
|---|---|---|
| Pieczywo | 50 | 125 |
| Ser | 20 | 70 |
| Pomidor | 150 | 27 |
| Suma | 220 | 222 |
W tym przykładzie kaloryczność posiłku wynosi 222 kcal. Jeśli chcesz obliczyć również wartość energetyczną w kJ, możesz przeliczyć wynik według wzoru:
222 kcal × 4,184 = 928,8 kJ
Przy korzystaniu z etykiety możesz też obliczyć energię porcji proporcją. Jeżeli produkt ma 250 kcal w 100 g, to porcja 40 g dostarcza:
40 g × 250 kcal ÷ 100 g = 100 kcal
Kcal a kJ – jaka jest różnica?
Kilokaloria (kcal) i kilodżul (kJ) są jednostkami energii. Wartość energetyczną na etykietach podaje się zwykle w obu jednostkach, przy czym w codziennych obliczeniach częściej używa się kilokalorii.
1 kcal = 4,184 kJ, natomiast 1 kJ odpowiada około 0,239 kcal. Współczynniki z tabeli pozwalają obliczać kcal i kJ niezależnie. Z tego powodu wynik po przeliczeniu zaokrąglonej wartości kcal na kJ może nieznacznie różnić się od wartości podanej przez producenta.
Samodzielne obliczenia przydają się szczególnie przy przygotowywaniu domowych przepisów. W przypadku gotowych produktów najprościej skorzystać z tabeli wartości odżywczej na opakowaniu, zwracając uwagę, czy podane dane dotyczą 100 g, 100 ml czy całej porcji.
